Davut Nuriler Web Sitesi

2022 DE BALKANLARDA YAŞANANLAR

Yılbaşı yaklaşırken, biten bir yılın değerlendirmesini yapmak adettendir. Hiç şüphe yok ki 2022 yılına damga vuran olay Rusya’nın Ukrayna’ya karşı başlattığı ve 10 aydan beri devam eden askeri saldırıdır. Korona salgını ile bozulan global ekonomik dengeler, Rusya-Ukrayna savaşı ile iyice derinleşmiştir. Rusya-Ukrayna savaşı sonrasında balkanlarda önemli gördüğümüz olaylar üzerine düşüncelerimizi paylaşmaya çalışacağız.

Yunanistan’la başlamak istiyorum. Türkiye’nin hem denizden hem karadan en yakın komşusu olan Yunanistan’da son yıllarda gözlenen askeri hareketlilik, gerek bölge barışı, gerekse Türkiye’nin güvenliği açısından dikkat çekmektedir. Gayrı askeri statüde olması gereken adalarda yapılan silah yığınağı ve askeri tatbikatların, gizli bir ajandasının olup olmadığı sorgulanmaktadır. Bunun dışında Batı Trakya’da yaşayan soydaşlarımıza karşı devam eden insan hakkı ihlalleri bitmek bilmeyen bir zulüm süreci olarak devam ediyor. Konu ile ilgili AİHM de açılan tüm davaları kaybeden Atina’ya, bu ihlalleri durdurması yönünde etki edecek bir otorite bulunamamaktadır. 3 maymunu oynayan Avrupa’nın şımarık çocuğu Yunanistan, insani değerleri ayakları altına alarak çiğnemeye devam ediyor.

Diğer sınır komşumuz Bulgaristan’ın da soydaşlarımızın hakları söz konusu olduğu zaman, karnesi Yunanistan’dan daha iyi değildir. Uzun yıllar Komünist tek parti rejimi ile idare edilen Bulgaristan ,1950 den 1989 a kadar geçen 40 yılda, sayıları milyonla ifade edilebilecek sayıdaki soydaşımızı sürgün etmiştir. 2009 da AB tam üyeliğine alınan Bulgaristan’da, Son iki yılda, dört seçim yapılmış olmasına rağmen siyasi istikrar sağlanamamıştır. AB üyeliği, Bulgaristan’ın genç nufusunu kendine çekmek dışında, şimdiye kadar başka bir sonuç vermedi.

Gerek Yunanistan gerek Bulgaristan, farklı rejimlerle idare edilmelerine rağmen Müslüman Türklere baskı ve zulüm söz konusu olduğu zaman, bir birleri ile adeta yarış etmişlerdir. Her iki komşumuzun AB üyesi olması ile olumlu bazı gelişmeler yaşanmış olsa da, soydaşlarımızın insan hakları problemlerinin çözülmediğini üzülerek müşahede ediyoruz.

ESKİ YUGOSLAVYA COĞRAFYASINDA SON YILIN OLAYLARINA BİR BAKIŞ

Rusya-Ukrayna savaşı global siyaset alanında AB’nin ciddi bir güç kaybettiğine işaret ediyor. Aslında BREXİT ile AB, İngiltere gibi önemli bir ortağını kaybetti. ABD ile her alanda ortak hareket etmeye başlayan İngiltere’nin bu tavır değişikliği, Avrupa’nın zayıflamasının sebeplerinden biridir.

ABD ile Rusya arasında sıkışan Avrupa, enerji ve ekonomik krizden çıkış yolu arıyor. Genişleme süreci çerçevesinde Batı Balkanları bünyesine almaya hazırlanan Avrupa’nın düştüğü zor durum balkanlarda hesapları karıştırmış bulunuyor. AB’ye katılım yönünde kamuoylarındaki istek gittikçe azalıyor.

2013 yılında Brüksel’in gözetiminde Kosova ile Sırbistan arasında imzalanan anlaşmanın kağıt üzerinde kalması, Brüksel’in otoritesinin kaybına işaret ediyor. Rusya’ya yaptırımlar konusunda Batının sözünü dinlemeyen Sırbistan, Rusya ile işbirliğini sürdüreceğini alenen ilan etmekten de çekinmiyor.

SIRBİSTAN’DA KURULAN YENİ HUKÜMETİN VERDİĞİ MESAJLAR

2 Nisan 2022 de Sırbistan’da yapılan seçimlerin üzerinden 6 aydan fazla geçmesine rağmen yeni hukümet ilan edilmedi. Bu gecikmenin Rusya-Ukrayna savaşı ile doğrudan ilgili olduğu bellidir. Belgrad, Batı dünyası ile Rusya arasında toptan bir hesaplaşmaya dönüşen savaştan, her iki tarafla ipleri koparmadan idare etmeye çalışıyor. Sıra aylar sonra açıklanan hukümet listesini yorumlamaya geldi.

Belgrad’da açıklanan yeni hukümetin bakanlarından ziyade istihbarat kurumunun başına getirilen isim tartışıldı. C.Başkanı Aleksander Vuçiç’in önceki hukümetlerinde, savunma ve İçişleri bakanlığı yapan Aleksander Vulin’in, gizli servisin başına getirilmesi, batıda tepkilere neden oldu. Moskova’ya yakınlığı ile tanınan A. Vulin, Putin’in muhaliflerine karşı yaptığı mücadele ile tanınmaktadır.

Daha önce başbakanlık, dışişleri bakanlığı ve Parlamento başkanlığı yapan İvica Daciç’in, yeniden dışişleri bakanı olması, Belgrad’ın Moskova ile sıcak ilişkilere devam edeceği anlamına geliyor. İvica Daciç, balkan kasabı olarak tanınan S. Miloşevİç’in C.başkanlığı zamanında, sözcülüğünü yapmış bir kişidir. Miloşeviç’ten sonra parti (SPS) başkanlığını devralmış, son 20 yılın bütün hukümetlerinde yer almayı başararak, bugünlere kadar gelmiştir. Başka bir ifade ile yeni açıklanan Sırbistan hukümetinin yapısı, Brüksel ile Moskova arasında denge politikasının devam edeceğini akla getirmektedir.

BOSNA-HERSEK’TE HUKÜMETİ KİM KURACAK ?

2 Ekim 2022 de Bosna-Hersek’te yapılan genel seçimlerle ilgili sonuçlar, ufak tefek bazı eksikler dışında büyük çapta alınmış bulunuyor. Ancak Bosna’da seçimler kadar heyecanlı bir dönem yaşanıyor. Cevabı beklenen soru kim kiminle hukümet kuracak ? muhalefet ve iktidar nasıl oluşacak ? Seçim kampanyası boyunca batıdan da destek alan bazı çevreler, uzun yıllardır iktidarda olan SDA ve Bakir İzetbegoviç aleyhine israrlı bir kampanya sürdürdü. SDA muhalifi SDP ve onunla beraber hareket irili ufaklı 8 parti, SDA’sız hukümetler kurmak için adeta yeri göğü inletiyor. Seçimlerde istediği sonucu alamayan SDP, ne pahasına olursa olsun iktidara gelmek istiyor. Bağımsız Bosna’yı bölüp parçalamayı, kendine bir numaralı siyasi hedef seçen Sırp politikacılarla kayıtsız şartsız bir ortaklığa razı olmuş durumda. Geçmişte SDA’da önemli görevler yapmış bazı siyasiler de, SDA’nın aleyhindeki bu kampanyaya destek veriyor.

Uzun zamandır SDA’sız bir hukümetin kurulması için içerden ve dışarıdan yoğun bir kampanyanın yürüdüğü biliniyor. Bu kampanya sadece siyasi alanda değil yargı alanında da devam ediyor. Son 10-12 yıl içinde, 1992-95 yılları arasında vatan savunmasında önemli rol oynayan altın zambak mükafatı almış Boşnakların kahraman askerleri, çeşitli iddialarla Lahey’e cezaevine gönderildi. Bu davaların önemli bir kısmı beraatla sonuçlandı. Zamanla eski genel kurmay başkanı Rasim Deliç, Atıf Dudakoviç, Ramiz Drekoviç ve Sakip Mahmulin gibi generaller hakkında hazırlanan düzmece iddianamelerle itibarsızlaştırma çabaları aralıksız devam ediyor.

2023 yılının başlaması ile Bosna’da kaç ay süreceği kestirilemeyen koalisyon pazarlıkları başlayacak. Bu arada AB komisyonu sürpriz bir karar alarak Bosna-Hersek’e aday ülke statüsü verdi. Bu kararın koalisyon pazarlıklarını olumlu etkileyerek hızlandırması bekleniyor.

BELGRAD-PRİŞTİNA-PODGORİCA ÜÇGENİNDE NELER YAŞANIYOR?

Bundan önceki makalelerimizden birinde Kosova-Sırbistan arasındaki diplomasi savaşının BM Güvenlik Konseyinin gündeminde bile yer aldığını yazmıştım. Ne yazık ki iki ülke arasındaki gerginlik giderek tırmanıyor. Kosova hükümetinde ve kurumlarında yer alan tüm Sırp yetkililer bu satırların yazıldığı günden bir hafta kadar önce görevlerini protesto mahiyetinde bıraktılar. Kuzey Kosova’da Sırp nüfusun yaşadığı 4 belediyenin sınırları içinde yer alan 2 sınır kapısı Sırplar tarafından kamyonlarla kapatıldı. Prorestocu Sırplar arasında Moskova’dan gelmiş WAGNER mensuplarının varlığı dikkat çekti. Uluslar arası barış gücü KFOR ve Kosova polisi sınır kapılarını açmak için başlattığı harekat çatışmaya dönüşmek üzere iken ABD (G. Escobar ) ve AB (M.Lajcak ) özel temsilcilerinin müdahalesi ile son anda durduruldu. Öyle anlaşılıyor ki 2023 yılında da Kosova-Sırbistan kavgasını konuşmaya devam edeceğiz. Görüldüğü üzere balkanlarda problem bitmez. Son olarak gündeme getireceğimiz problem, balkanların en küçük ülkesi Karadağ’ın içinden geçtiği siyasi kaostur. Belgrad yanlısı partilerle, Bağımsız Karadağ’ı savunanların meydanlarda güç gösterisi devam ediyor. 2020 yılında yapılan seçimler Karadağ’a istikrar getirmedi. Şimdi Cumhurbaşkanı Milo Dukanoviç’in parlamentoyu fesh ederek erken seçim kararı alması bekleniyor. 2022 yılında balkanlardan ne yazık ki iyi haberler veremedik. 2023 te iyi haberler vermek dileği ile.

SONSÖZ: RUSYA-UKRAYNA ARASINDA BAŞARILI BİR ARABULUCULUK ROLÜ OYNAYAN TÜRKİYE BALKANLARDA BARIŞ VE İSTİKRARA KATKI YAPACAK POTANSİYELE SAHİP TEK GÜÇTÜR.

21 ARALIK 2022 DAVUT NURİLER